ثروت مردم انگليس از راه تجارت بدست آمده بلكه غالب كشورهايى را كه انگلستان به تصرف درآورده از راه تجارت متصرف شده . كشور وسيع هندوستان به اعانت كمپانى هند شرقى ، به دست انگلستان افتاده ، لذا اتباع ملت ايران نيز بايد در راه توسعهء تجارت بكوشند و دولت مروج و مشوق آنها قرار گيرد . و اما تجارتى مثمر ثمر خواهد بود و برآورده شدن نيات خير را تضمين خواهد كرد كه بطريق شركت باشد و شركت فوايد بسيار دارد . اول ، اين‌كه اگر ضررى به شركت وارد آيد شركت ورشكست نمىشود و حتى به صاحبان سهام نيز ضرر هنگفتى وارد نمىآيد و مثالى مىآورد كه چنانچه شركتى باشد صاحب يك ميليون سرمايه باشد ، با صد هزار سهم ، چنانچه صدهزار تومان به او ضرر وارد آيد ، به هر صاحب سهم فقط يك تومان ضرر خواهد خورد و تمام صاحبان سهم فورا مىتوانند يك تومان از مال خود به شركت مساعده بپردازند ؛ ولى چنانچه چنين ضررى به يك شخص بخورد ، لطمهء بزرگى به او وارد آمده و چنانچه چنين ضررى مكرر شود ، ديگر تحمل براى او ممكن نيست و بالمآل ورشكست خواهد شد . دوم ، آن‌كه در شركت چنانچه چند نفر از صاحبان سهام و يا رئيس و مرئوس فوت نمايند ، البته شركت با فوت آنها منحل نمىشود ، و آنچه زحمت كشيده شده از بين نمىرود و چون مخصوصا امر تجارت به دوام وابستگى دارد ، شركت پايدار مىماند و آن امر تجارت باز برقرار خواهد بود . سوم ، آن‌كه در شركت ، منافع خاص يك نفر نمىباشد و سود شركت به نسبت سهام ، بين صاحبان سهام تقسيم مىشود و همه از آن برخوردار مىشوند ؛ لذا به اين ترتيب ، از سرمايه - هاى بسيار كوچك مىتوان استفاده‌هاى بسيار بزرگ كرد گذشته از اين ، بواسطهء سودهايى كه شركت خواهد برد ، ممكن است قيمت سهام بالا رود و آنكس كه صاحب مبلغى جزئى بوده داراى ثروتى قابل ملاحظه گردد . » « 1 » و اما شركت براى چه امورى بايد تشكيل گردد ؟ نخست ايجاد كارخانه - زيرا شيوع كارخانه‌ها باعث رفع احتياج از اجانب است ، و چون مصنوعات در داخل كشور تهيه گردد ، تمام عوايدى كه از انسداد راه اجانب به كشور حاصل مىشود فراهم خواهد شد و مردم از فقر و تنگدستى و گدايى رهايى مىيابند . « 2 » و فقراى وطن كه بواسطهء بيكارى ، همه از شدت پريشانى به تكدى و سؤال ، زندگانى مىكنند و براى بدست آوردن نان ، مرتكب زشت‌ترين معاصى مىگردند ، با بودن كارخانه‌هاى فراوان ، از راه و ممر مشروع و كسب حلال ، روزگار بسر خواهند برد و هست و نيست مملكت كه براى بدست آوردن كالاهاى خارجى به كشورهاى بيگانه سرازير مىگردد ، در مملكت خواهد ماند و بواسطهء توليد بيشتر ، كليهء احتياجات در خود كشور مرتفع مىگردد و مردم روى آسايش و فراوانى را خواهند ديد . « 3 »

--> ( 1 ) . همان . ص 43 . ( 2 ) و ( 3 ) . ر ك : همان . ص 50 .